|
استاندارد به زبان ساده به معني پيروي کردن از يک الگو ست که منجر به نظم ، قانون، قائده ، ضابطه ، اطمينان، ارتباطات بهتر، ارائه بهتر توانمندي، و امثال آن مي شود.
درتربيت هيچ عملي مشکل تر از تولي منش هاي مطلوب نيست وبراي تسهيل مشکل ، حتي پيامبران ، مأمور مي شدند که براي افزايش کارکرد استاندارد جامعه محل ماموريت خويش ، پيامدهاي مناسب زمان و آميزه هاي مطابق دوران خويش را به عنوان اصول پيام هاي عادات و عبادات ارائه دهند. در اهميت پرورش نيروي انساني وشاخص هاي آن ، جواهر لعل نهرو، نخست وزير فقيد هند مي گويد: مي توان در ظرف 2 سال کارخانه ذوب آهن را به پايان رسانيد ولي براي تربيت انسان کارآمد و مدير برنامه اين صنعت بايد 20سال وقت صرف کرد.
آموزش و اصلاح نيروي انساني يکي از ضرورت هاي تکنولوژيک مديريت امروز است . يکي از مهمترين منابع هر کشور منابع انساني آن است و هرگونه تغيير و تحول کيفي منوط به کارآمدي نيروي انساني جامعه است .
نيروي انساني جزئي از اجزاي هر سيستم بوده و در امر خلاقيت و نوآوري تنها منبع پايان ناپذير انسان و ظرفيت بالقوه اوست. هر معدني هر قدر بزرگ و با ارزش هم که باشد سرانجام به پايان مي رسد.
در واقع تنها منبع پايان ناپذبر، عقل و انديشه انسان است به اين ترتيب يکي از ارکان اساسي تمامي نظامهاي تربيتي (معلم) است و تدارک برنامه هاي وسيع براي جذب ، نگهداري و بالندگي معلمان ، مبدل به يک راهبري در عرصه هاي بين المللي شده و داراي نقشي غيرقابل انکار است که بايد به آن به طور خاص پرداخت. لذا معمولاً از معلم انتظار ميرود که داراي ويژگيهاي اساسي باشد:
-
داراي صلاحيت هاي علمي و فنون معيني باشد.
-
بر محتواي درسي ، تسلط کامل داشته باشد.
-
از روشها و فنون مناسبي براي تدريس استفاده کند.
-
در تمامي امور علاوه برآموزش الگوی مناسبي براي تربيت کودکان و نوجوانان ارائه نمايند.
علي رغم توافق نسبي پيرامون نقش و وظائف معلم در بين کشورهاي مختلف از لحاظ درآمد ملي ، سطح پيشرفت اقتصادي و درآمد سرانه بين معلمان تفاوت وجود داشته و استانداردهاي مورد نظر در کشورهاي مختلف متفاوت است . از بررسي و مقايسه وضعيت نظام هاي آموزشي مختلف درباره معلمان مي توان به استانداردسازي نسبي دست يافت. بررسي ها و مطالعات و پژوهشهاي انجام شده نشان مي دهد که پيرامون سه محور اساسي زير ، استانداردسازي معيني درباره معلمان يافت ميشود:
پاسخ به اين سؤال که حقوق معلمان واقعاً بايد چقدر ياشد که بسيار مشکل است . چون معيار پرداختهاي مربوط به حقوق و مزايا ، در کشورهاي دنيا متفاوت است .
اسناد و مدارک پژوهشي نشان ميدهد کة کشورهايي نظير آلمان ، ژاپن و فرانسه ، بالاترين ميزان حقوق را به معلمان ، پرداخت مي کنند. اين در حالي است که معلمان کشورهاي جهان سوم علي الخصوص کشورهاي از آفريقايي حقوق کمتري برخوردارند.
در يک جمعبندي کلي مي توان گفت که ميزان حقوق معلمان تا حدي زيادي تابع متغيرهاي متعددي نظير هزينه زندگي در هر کشور ، نرخ ارز، ميزا ن تحصيلات معلمان و سهم آموزش و پرورش از بودج و توليد ناخالص ملي است.
عامل ديگري که براي جذب معلمان ، در يک مدرسه استاندارد اهميت دارد. ميزان تحصيلات آنان است. عموماً آموزگاران در پاره اي از کشورها پس از پايان دوره متوسطه استخدام مي شوند و در برخي ديگر دوره هاي خاصي را در تربيت معلم يا دانشگاهها سپري مي کنند. استاندارد بين المللي تحصيلات لازم براي آموزگاران حداقل دو سال تحصيلات عالي بعد از دوره دبيرستان است.
روند بين المللي در دهه اخير ، علي الخصوص از سال 1991 به بعد تغيير يافته و در کشورهاي که نظام آموزشي آنها کارآمدتر و موفق تر است ، تحصيلات را بالاتر از استاندارد مدنظر قرار داده اند . اين سير نشان ميدهد که استانداردهاي ميزان تحصيلات به چهار سال افزايش يافته است . اين امر بويژه در کشورهايي نظير کانادا که اخيراً تا پنج سال تحصيل را مدنظر قرار داده و نيز در آلمان مشاهده مي شود. لذا در جذب آموزگازان بايد دقت نمود که استاندارد حداقل دو سال و حداکثر چهار سال تحصيلات عالي رعايت گردد.
بسياري از معلمان مجرب با داشتن ويژگيهاي مطابق با استانداردهايي که در کشورهاي مختلف وجود دارد و برخي از آنان بيش از سي سال سابقه تدريس دارند و از لحاظ تحصيلات از روشهايي غير از تحصيلات آکادميک و علمي ، نظير آموزش ضمن خدمت بهره برده اند. به هر حال حداقل تحصيلات عالي پس از دبيرستان بين دو تا چهار سال است و اين امر بايد در مدارس استاندارد رعايت شود.
متغير ديگر مدت زماني است که معلمان بايد در مدرسه مشغول به کار باشند. برخي از اين استانداردها با توجه به وضعيت خاص هر کشور و مقتضيات نظام آموزشي آن کشور ، تعديل و سازگار مي شود.
استانداردهاي کيفي شايستگي هاي معلمان در کنار استانداردهاي کمي نظير حقوق ، ميزان تحصيلات و مدت زمان کار در مدرسه و نيز کنار متغيرهايي نظير تعداد معلمان ( نسبت معلمان به دانش آموز ) از پاره اي از شايستگـــي هاي ديگر نيــــز مي توان سخن گفت که معلمان بايد در يک پروسه استاندارد از آن ويژگيها برخوردار باشند. لذا در هنگام جذب معلمان بايد دقت داشت که شايستگي هاي شناختي ، عاطفي ، عملکردي و تأثير گدار باشند.
همچنين معلمـــان بايد درصدد برآينـد تا عواملي و مسايلي را که باعث بي علاقگي دانش آموزان براي يادگيـــري عميق مي شود شناسائي و حذف کنند. توجه به محدودة سني ، آگاهي از ويژگيهاي جنسي و شناخت علائق و نيازهاي دوره هاي سني دانش آموزان ، معلمان را در آموزش بهتر ياري خواهد داد.
هر دوره بايد مشتمل بر پيش بيني هاي لازم درباره ارزشيابي پاياني از نتايج آن دوره باشد به ويژه چيزي که انتظار ميرود در طول برگزاري دوره تحصيلي به دست آيد ارزشيابي پاياني بايد شامل سنجش کمي و کيفي نيز باشد. ارزشيابي هاي تکويني و پاياني بايد داده هاي لازم را جهت بازبيني و نوسازي برنامه هاي درسي فراهم کند . پس از اتمام دوره آموزشي تدارک ارزشيابي پيگيري از طرف معلمان ضروري است تا بر اساس آن اثرات و نتايج بلند مدت برنامه هاي تحصيلي مشخص شود.
نويسنده مقاله: خانم صغري فرجودي
|