.:: مقاله ::.

مقابله با تغییرات آب و هوایی از طریق استانداردها

.:English:.

امروز هفدهم شهریور ٨٩

آرشیو اخبار

ورود کاربران عضو

شناسه کاربری:

کلمه عبور:

یادآوری کلمه عبور

آمار بازدیدکنندگان

افراد حاضر :	٥
بازدید امروز :	٤١
تعداد کل :	٣٩٠١٧

مشاهده کامل آمار جایگاه

	نوزدهم شهریور ١٣٨٧ ساعت ٠٩:٣١
	سبوس برنج منبعی مناسب، سالم و به صرفه برای تهيه روغن نباتی

مقدمه

دانه شلتوک[1] متشکل از برنج قهوه ای[2] و پوسته بیرونی[3] است. پوسته بیرونی شامل بخشهای ساختاری مختلف به نامهای لما[4] ، پالئا[5] ، رچیلا[6] ، استرایل لماس[7] و اریستا[8] می باشد. بخشهای لما و پالئا،دانه برنج قهوه ای را در بر میگیرند و بخشهای استرایل لماس و اریستا بعد از آن قرار میگیرد . درصد رچیلا در پوسته از بخشهای دیگر کمتر است . در جدول-1 توزیع پیکر شناسی هر دانه شلتوک نشان داده شده است . سبوس برنج شامل پریکارپ ، آلورن ، پوشش دانه و جنین می باشد که حدود 12-9 درصد از دانه شلتوک را تشکیل می دهد .

جدول-1 توزیع پیکر شناسی هر دانه شلتوک

درصد وزن نسبی	بخش پیکر شناسی
22-17	پوسته شلتوک
2-1	پریکارپ[1]
6-4	آلورون[2]و پوشش دانه
94-89	بخش نشاسته ای
3-2	جوانه

برای استفاده از دانه برنج به عنوان غذا ، در کارخانه برنجکوبی ابتدا طی مرحله پوست کنی پوسته زبر خارج می شود ، سپس طی مرحله سفید کنی برنج ، سبــوس خارج می شود . طی مرحله اول فیبر خام تغییر زیادی (تقریباً 90% ) می یابد و طی مرحله دوم تغییر عمده در مقدار چربی (تقریباً 75% ) و مفدار فیبر روی می دهد . بنا به نوع برنج محدوده تغییرات فوق الذکر می تواند گسترده باشد . مراحل اصلی فراورش برنج به صورت زیر می باشد:

آ) تمییز کردن(Cleaning) : این کار به منظور خارج سازی زایداتی مانند کاه ، خاک، سنگریزه ، دانه های زاید و ... انجام می شود. ماشین مورد استفاده در این مرحله غربال[11] نام دارد .

ب) پوست کنی(Husking operation) : شلتوک خروجی از دستگاه غربال به دستگاه پوست کن وارد شده ، پوست آن خارج می شود . خروجی دستگاه مخلوطـــی از برنــج قهوه ای ، پوسته شلتوک ، سبوس و ذرات ریز می باشد. دستگاه پوست کن در دو نــوعDisk Husker وRubber –Roll Husker موجود است .

ج) سفید کردن (Whitening Operation) : سفید کردن برنج قهوه ای با استفاده از تکنیکهای سایشی[12] و مالشی[13] انجام می شود .

سبوس برنج به لایه قهوه ای روشن بین دانه و پوسته زبر خارجی شلتوک اطلاق می شود که به عنوان فراورده جانبی فرایند سفید کردن قابل استحصال می باشد .

استفاده از سبوس برنج به عنوان یک منبع غذایی در کشور ما به دلایل مختلف از جمله نظام ماشین آلات برنج کوبی یک مرحله ای که سبب وارد شدن مقادیرقابل توجهی ازپوسته شلتوک به داخل سبوس شده ، از طرفی شرایط بهداشتی ماشین آلات برنجکوبی ، آلایندگی میکروبی قابل توجه و عدم استقرار سیستم پایدار کننده سبوس برنج از محدودیت بالایی برخوردار است . اما طی سالهای اخیر نتایج ارزیابی تأثیر بهداشتی و دارویی سبوس برنج و فراورده های حاصل از آن توجه زیادی را برانگیخته است .

ارزش تغذیه ای سبوس برنج خام و امکان استفاده از آن به عنوان یک مکمل غذایی مناسب برای انسان و خوراک دام و طیور و نیز امکان استفاده از آن به عنوان یک منبع ارزشمند روغن صنعتی از عواملی است که گرایش به استفاده از این فرآورده کشاورزی را افزایش داده است .

1- Paddy

2- Caryopsis

3- Husk

4- Lemma

5- Palea

6- Rechilla

7- Sterile Lemmas

8- Arista

9- Pericarp

10- Aleurone

11- Scalping machine , Separator Sive

12- Abration

13- Friction

ترکیبات شیمیایی سبوس برنج :

محتوای ترکیبات شیمیایی سبوس برنج در جدول-2 خلاصه شده است .

جدول-2 ترکیب های شیمیایی سبوس برنج

ترکیب شیمیایی	مقدار ( %)
رطوبت	5/12 – 9/8
پروتئین تام	4/13 – 7/8
NEF مستخرجه عاری از نیتروژن	3/44 – 7/38
چربی تام	22/4 – 1/10
خاکستر	3/14 – 3/9
پنتوزان	4/11 – 7/8
ویتامین های خانواده B	544( μg/g )

ارزش تغذیه ای سبوس برنج :

سبوس برنج یک منبع سرشار از پروتئین ها ، لیپیدها ، ویتامین ها و مواد مغذی میکرو[14]

می باشد . ترکیبات مغذی این فرآورده با ارزش را می توان به صورت زیر دسته بندی کرد :

1- کربو هیدراتها :

سبوس برنج غنی از سلولز و همی سلولز است ، مقدار پنتوزانها 4/11 – 7/8 درصد می باشد ، همی سلولز بخش پیچیده ای است که 6/59 درصد ازآن را پنتوز ها تشکیل می دهند گسیلوز ، آرابینوز ، گالاکتوز و اورنیک اسید اجزای اصلی آن هستند استفاده از فیبرهای غذایی در رژیم غذایی انسان به جهت اثبات ارتباط درمان بسیاری از نارسایی های فیزیولوژیک با مصرف آن مورد توجه قرار گرفته است. مصرف سبوس برنج با برنامه مناسب و افزایش تدریجی آن جهت بهره گیری از فیبر غذایی موجود در آن توسط متخصصین تغذیه توصیه می شود .

14- Micro Nutrients

2- پروتئین ها و سایر ترکیبات نیتروژن دار :

مقدار نیتروژن در سبوس بین 3-1 درصد متغیر است ، بزرگترین بخش نیتروژن در سبوس برنج در پروتئین آن متمرکز است . مقدار پروتئین موجود در سبوس برنج بین 1/15 – 5/13 درصد متغیر می باشد . بخش اصلی پروتئین موجود در سبوس برنج آلبومین و گلوبولین بوده و پرولامین به میزان جزئی در آن وجود دارد.

3- آنزیم ها :

آنزیم های متعددی در سبوس برنج شناسایی شده اند ،از جمله α-آمیلوز ، β-آمیلوز، اسید اسکوربیک اکسیداز، سیتوکروم اکسیداز، دهیدروژناز، استراز، پروتئاز.... . مهمترین آنزیم های آن که درناپایداری سبوس برنج دخالت دارند شامل لیپاز، لیپوکسیژناز و پراکسیداز می باشند .

4- مواد معدنی :

فسفر یکی از مواد معدنی اصلی سبوس برنج می باشد . سایر مواد معدنی به ترتیب فراوانی پتاسیم ، منیزیم و سیلیکون هستند. غلظت مواد معدنی به شرایط رشد برنج و سیستم برنجکوبی بستگی دارد .

5- ویتامین ها :

سبوس برنج غنی از ویتامینهای گروه B و توکوفرول است . تغییر در مقدار ویتامین نیز به شرایط کار در کارخانجات برنجکوبی و نوع برنج بستگی دارد . بخش اعظم ویتامین شلتوک برنج درسبوس آن وجود دارد . ویتامین ها در سبوس به صورت آزاد یا ترکیبی وجود دارند . مقدار ویتامینهای موجود در سبوس برنج در جدول -3 ارائه شده اند .

جدول – 3 ویتامین های موجود در سبوس برنج

ویتامین	مقدار ppm
ویتامین A	2/4